Prvi srpski igrani film zvao se — Karađorđe

Filmske kamere snimale su beogradske ulice još 1896. godine, samo godinu dana pošto su braća Limijer u Parizu prikazala prve pokretne slike na svetu. Ali to su bili kratki dokumentarni prizori — pravu igranu priču, sa glumcima i scenarijem, Srbija je dobila tek 1911. godine, i to o osnivaču sopstvene države.

Vožd na filmskom platnu

Film, pun naziv “Život i dela besmrtnog vožda Karađorđa”, ispričao je epizode iz života Đorđa Petrovića Karađorđa, vođe Prvog srpskog ustanka. Režirao ga je glumac Čiča Ilija Stanojević, koji je ujedno tumačio i glavnu ulogu. Snimljen je u okolini Beograda, uz učešće amaterskih glumaca i, prema svedočanstvima savremenika, uz mnogo improvizacije — filmska industrija u Srbiji tek je rađala svoje prve korake.

Delo se smatra ne samo prvim srpskim, već i prvim igranim filmom snimljenim na Balkanu uopšte.

Izgubljen, pa delimično pronađen

Sudbina filma bila je burna koliko i doba u kome je nastao. Najveći deo originalnih kopija izgubljen je tokom decenija ratova i previranja kroz koje je prošla Srbija — od Prvog i Drugog svetskog rata do brojnih selidbi filmskih arhiva. Ono malo fragmenata koje je vreme poštedelo danas brižljivo čuva Jugoslovenska kinoteka, kao dragocen ostatak samog početka srpske kinematografije.

Sto godina kasnije, “Karađorđe” iz 1911. i dalje stoji kao podsetnik da je srpski film, baš kao i srpska država o kojoj je pričao, krenuo od skromnih i nesigurnih početaka.